آسمان نود و هشت

ستاره شناسی از قدیمیترین علوم است ، بنابراین ستاره شناسی اماتوری را می توان قدیمیترین سرگرمی علمی دانست . عشق ادمی به اسمان بی حد و مرز است ، رصد اسمان علاوه بر انكه كاری علمی محسوب میشود میتواند بعنوان سرگرمی نیز انجام شود .

نكته دوم

لباس گرم بپوشید

شاید باور نکنید اما یکی از مهمترین مراحل رصد ، پوشیدن لباس گرم می باشد . از گزارش هواشناسی برای پیدا كردن دمای هوا در طول شب استفاده كنید ، سپس بیش از انچه فكر می كنید لازم است لباس گرم همراه بردارید .

حتی در طول تابستان شبها ممكن است به طرزی عجیب سرد باشند ، پس حداقل یك پلوور یا ژاكت همراه خود داشته باشید ، در زمستان حتما از كلاه پشمی استفاده كنید .


نكته سوم

زود به محل رصد بروید

در حد امكان سعی كنید پیش از تاریك شدن هوا در محل رصد باشید .

تقریبا هر شب صافی انسان را جلب میكند كه به بیرون برود و رصد را شروع كند ، اما بعضی شبها جالبتر هستند مثلا یك بارش شهابی ، مقارنه ای زیبا بین ماه و ستاره ای درخشان یا یك سیاره و یا یك ماه گرفتگی.

قبل از رصد فهرستی از اجرامی كه میخواهید رصد كنید تهیه كنید.

یك برنامه نمایش اسمان مانند Starry Night میتواند بسیار با ارزش باشد . این نرم افزارها هر تعداد جرم اسمانی را كه میخواهید رصد كنید برای هر ساعتی از شب نمایش میدهند ، علاوه بر این میتوانید نقشه های اسمان را تولید كرده و پرینت بگیرید .

نكته چهارم

وسایل لازم را برای راحتی كار بردارید

هنگامی كه برای رصد میروید ( برای هر مدت زمانی ) بدترین چیز این است كه بایستید و مكررا گردنتان را به بالا دراز كنید . صبح روز بعد ، گردن درد و بدنی كوفته در انتظارتان است . استفاده از یك صندلی راحتی قابل تنظیم بسیار مفید است و میتواندلحظاتی لذتبخش بوجود اورد .

حداقل یك صندلی تاشوی كوچك به همراه داشته باشید ، اگر تصمیم دارید وسایل را جمع و جور كنید ( مانند دوربین دوچشمی ، تلسكوپ ، نقشه های اسمان ) یك میز كوچك تاشو را هم در نظر بگیرید .

اگر هوا گرم است ممكن است با پشه ها روبرو شوید ، پس به حشره كش نیاز خواهید داشت ، در اخر شاید نیاز داشته باشید كه در حین رصد به موسیقی گوش كنید .

باز هم تاكید می كنم كه این كارها گرچه بی اهمیت بنظر می رسند اما واقعا مهمند .

نكته پنجم

ساده شروع كنید : فقط با چشم

در واقع میتوان گفت كه امكان ندارد یك رصد گر حقیقی نتواند با صورتهای فلكی اشنا شود و خوش بحال كسی كه اشنایی اوبا اسمان از طریق چشم باشد و نه از طریق تلسكوپ ، تعداد كمی از كسانی كه در ابتدا از ابزار رصدی استفاده كرده اند ، در نهایت ستارگان را شناخته اند .

نكته : اگر شما ستاره شناسی را بتازگی اغاز كرده اید بهترین كار این است كه در ابتدا كمی وقت صرف مشاهده ستاره ها با چشمان خودتان بكنید تا كمی با ستاره های درخشان و صورتهای فلكی اشنا شوید .

بهترین راه برای انجام این كار خریدن یك راهنما یا نقشه اسمان خوب است ، همچنانكه برای گشت و گذار در یك شهر از كتاب راهنما استفاده میكنید ، یك كتاب خوب رصد یا نقشه ساده میتواند به شما كمك بسیاری كند . هنگامی كه از یك نقشه اسمان استفاده میكنید حتما با یك چراغ قوه كه نور قرمز دارد این كار را انجام دهید . اینطوری تطبیق چشمتان با تاریكی از بین نمی رود ( نور سفید سبب كوچك شدن مردمك چشم میشود ) .

از سلفون یا پلاستیك قرمز در جلوی شیشه چراغ قوه استفاده كنید .

پیشنهاد میكنم كه مشترك مجله نجوم شوید تا بتوانید از وقایع نجومی اگاه بمانید . بدون هیچ ابزار اپتیكی میتوانید اجرام بسیاری را رصد كنید مانند ماه ، پنج سیاره ، بارشهای شهابی و حتی گذر ماهواره های ساخت بشر .

نكته ششم

استفاده از دوربین دوچشمی

خیلی ناراحت میشوم وقتی دوستی به من میگوید : من به تازگی به نجوم علاقمند شده ام و قصد دارم یك تلسكوپ تهیه كنم .

اغلب جواب من این است كه : ابتدا مدت زمان مختصر و مفیدی را صرف مشاهده ستاره ها كنید سپس به سراغ خریدن یك دوربین دوچشمی بروید .

بعضی ها ممكن است فكر كنند كه دوربینهای دوچشمی در مقابل تلسكوپ بی ارزشند اما حقیقت این است كه از جنبه های معین رصد اسمان انها بهترین ابزار برای استفاده اند . یك دوربین دوچشمی با درشتنمایی 7 هم وزن كمی دارد و هم قابل حمل است ، یك دوربین دوچشمی با كیفیت بهتر از یك تلسكوپ بی كیفیت است .

دوربینهای دوچشمی در اندازه های مختلفی وجود دارند ولی بسیاری ترجیح میدهند از 7x 50 استفاده كنند . عدد 7 به بزرگنمایی اشاره دارد و 50 به قطر عدسی دوربین برحسب میلی متر . این دوربینهای دوچشمی 7x هنگامی كه با پایه استفاده شوند میتوانند حفره های ماه ، هلال زهره و قمرهای مشتری را به نمایش بگذارند . هنگام ظهور یك دنباله دار جدید هیچ وسیله ای نمیتواند بهتر از یك دوربین دوچشمی نمایی كلی از سر و دم ارائه كند . فقط با گشت و گذار در طول راه شیری هزاران ستاره ای را مشاهده خواهید كرد كه با چشم غیر مسلح نمیتوانستید ببینید .

نكته هفتم

پیش بسوی تلسكوپ

سرانجام روزی میرسد كه شما اقدام به خریدن تلسكوپ می كنید ، اما چه نوع تلسكوپی انتخاب می كنید ؟

بهتر است سه نوع تلسكوپ را در نظر بگیرید . یك تلسكوپ شكستی ( refracting telescope ) یك عدسی شیئی محدب در یك سر و یك چشمی در سر دیگر دارد . تلسكوپ بازتابی ( reflecting telescope ) از یك اینه مقعر به جای عدسی شیئی استفاده میكند . این اینه ( اولیه = Primry ) نور را از درون لوله میفرستد به جایی كه یك اینه تخت كوچك قرار دارد ( ثانویه = Secondary ) و این اینه نور را قطع كرده و به چشمی در طرف دیگر لوله میفرستد . یك تلسكوپ كاتادیوپتریك ( catadioptric telescope ) نوع خاصی از تلسكوپ بازتابی است كه دارای یك عدسی تصحیح كننده است . بیشتر كاتادیوپتریك ها در طرح اشمیت كاسگرین ( Schmidt-Cassegrain ) می باشند . نور از سطح اینه اولیه بازتاب شده و سپس از اینه ثانویه خمیده منعكس گشته و از درون یك سوراخ در اینه اصلی گذشته و به چشمی می رسد .

متاسفانه مجال برای توضیح همه ی جزییات نیست .

اگر تازه كار هستید یك شكستی 2.4 تا 3 اینچ یا بازتابی 4 تا 6 اینچ را در نظر داشته باشید ، مطمئن شوید كه تلسكوپ میتواند سریع مستقر شود و همچنین مقر محكم و ثابتی دارد ، یك تلسكوپ خوب واقعا بی استفاده است اگر روی یك پایه سست و لرزان مستقر شده باشد . به دام چیزی كه اماتورها به ان تلسكوپ به درد نخور ( trash telescope ) میگویند نیفتید ، بهتر است پولی را كه بابت چنین تلسكوپی میپردازید به خرید دو چشمی اختصاص دهید .

عموما یك تلسكوپ به درد نخور دارای یك لوله بلند با مقری ضعیف است . سازنده ها برای این تلسكوپها اینگونه تبلیغ میكنند : مناظر دیدنی از ماه و حلقه های زحل در بزرگنمایی 500 و بیشتر . متاسفانه بیشتر اماتورهای نازه كار شیفته بزرگنماییند ، هر تلسكوپی میتواند بزرگنمایی بالا ارائه دهد اما با بالا بردن بزرگنمایی اثرات جو متلاطم نیز بیشتر شده و مخصوصا در یك تلسكوپ كوچك سبب بوجود امدن تصویری تاریك و محو و تار میشود .

یك قانون كلی : حداكثر بزرگنمایی برای هر تلسكوپ 50 برابر به ازای هر اینچ از دهانه تلسكوپ میباشد . ممكن است تهجب كنید كه بهترین نماها در بزرگنماییهای كم بدست میایند .

نكته هشتم

به یك انجمن نجومی ملحق شوید

اگر یك تلسكوپ دارید و عضو یك انجمن نجوم نیستید حتما به این كار اقدام كنید . نه فقط برای یافتن دوستانی جدید بلكه در صورت نیاز گرفتن راهنمایی از انان .

بزرگترین انجمن نجومی Astronomical League میباشد ، هم اكنون هزاران نفر عضو AL میباشند .

همچنین با صرف هزینه ای اندك میتوانید عضو انجمن نجوم ایران ( Astronomical Society of Iran ) شده و از مزایای ان استفاده كنید .

نكته نهم

استراحت كنید

اگر یك رصد برای تمام شب دارید این مورد واقعا مفید است ، اما چیزی نخورید كه چرب باشد ، زیرا ممكن است از طریق انگشتان به چشمی یا دیگر ابزارهای نوری منتقل شود . به اقتضای شرایط از نوشیدنی گرم یا سرد استفاده كنید .

نكته دهم

برای اتفاقات غیر منتظره اماده باشید

در نهایت نوبت رصد اسمان میرسد اما توجه كنید كه اگر میخواهید سفری به بیرون شهر زیر اسمانی تاریك داشته باشید حتما تلفن همراه داشته باشید .

در ضمن مطمئن شوید كه دیگران میدانند شما به كجا میروید از كدام جاده ها استفاده میكنید و چه زمانی برمیگردید .

--------------------------------------------------------------------------------------------------------

www.hupaa.com

نوشته شده توسط : عرفان اویسی